Dobro došli na CREDENZA online!

Keramika pod prstima istorije – Srednji Istok i Afrika

Tačan period nastanka keramike i keramičkih proizvoda još uvek nije poznat, ali se vezuje za Kinu i period Paleolita ranih ljudskih praistorijskih civilizacija.

Mnogi milenijumi su prošli dok se upotreba keramike i veština njene izrade nije proširila na zapad, gde dobija na svojoj popularnosti tek u periodu Neolita.

Kako su se sve drevne civilizacije razvijale na različite načine, u zavisnosti od geografskog položaja svoje postojbine, tako ćemo se u daljem tekstu osvrnuti na razvoj keramike za oblast Srednjeg Istoka i Afrike, dok smo u prethodnom tekstu detaljnije objasnili postojbinu Dalekog Istoka.

  • Persija
  • Mesopotamija i Istočna Afrika
  • Egipat

Persija

Kraljevina Persija (današnji Iran) je bila pozicionirana na središnjem delu novouspostavljenog Puta Svile, koji su Mongoli razvili za trgovinu sa zapadom.

Posledično, svi proizvodi koji su se kretali na ovom putu su dolazili do svojih korisnika u Evropi i Srednjem Istoku.

Tako i proizvodnja keramike dolazi do Persije u 8.mil.p.n.e.  

Razvoj persijske keramike ostavlja tragove u nalazištima širom današnjeg Irana, sa različitim karakteristikama samih keramičkih predmeta, a nama najpoznatije regije su:

  • Semnan
  • Kašan
  • Tepe Sialk
  • Susa
  • Nišapur

Semnan regija

Ova regija nije toliko poznata po izradi samih predmeta od keramike, već više po arhitekturi, te u današnjim gradovima regije mogu da se vide interestantni detalji izrade tkz. Semnan keramike na džamijama i tadašnjim građevinama.

Prepoznatljiva po zvezdastim detaljima i smaragdnim bojama, koje su se zadržale milenijumima, očuvane na spoljašnjim i unutrašnjim zidovima džamija i drugih drevnih građevina.

Najatraktivnija građevina ove regije je zasigurno Imam džamija Semnana, izgrađena u doba vladavine Sheikh Alaoddoleh Semnani drevnim veštinama keramičara.

Iako izgrađena u periodu pre nove ere, više puta je rekonstruisana i rušena kroz istoriju, zadržavši nekoliko keramičkih ploča sa originalnom izradom detalja i boja toga vremena.

Imam džamija – Masjid-e Jam e Abbasi

Kašan regija

Jedna od najznačajnijih regija za izradu grnčarije koja je svoju popularnost zadržala i do današnjih dana. Smatra se jednom od prestonica keramičarske industrije Irana, a svoj kredibilitet dobija u doba Seljuk Dinastije u 10.v.n.e.

Najpoznatiji stilovi ove regije su Iznik keramika i Minai keramika.

Iznik stil je na početku bio karakterističan po zemljanim bojama terakota keramike, sa minimalnim dekoracijama, uglavnom reljefom. Glina je bila pečena na nižim temperaturama, a često je rađena bez glazure.

Kasnije se razvija kvalitetnija keramika sa kobaltnom dekoracijom često izrađena sa tipičnim Otomanskim arabeskama ili Kineskim motivima cveća i životinja.

Iznik keramika – Iran, Kašan regija

Minai keramika se razlikovala po veoma detaljnim crtežima na bež-beloj keramici, gde je često korišteno više boja na predmetu.

Minai keramika se smatra možda najluksuznijom izradom koja potiče iz ove regije i uopšte iz Irana iz perioda Srednjeg Veka.

Minai keramika – Iran, Kašan regija

Tepe Sialk regija

Jedno od najstarijih nalazišta u Iranu sa mnoštvom preistorijskih predmeta i tragova starih ljudskih civilizacija i njihovih staništa. U ovoj regiji postoji dva nalazišta a u njihovim iskopinama pronađeni su ostaci grnčarije rađene u 4.v.p.n.e.

Pronalaskom točka, predmeti od keramike počinju dobivati lepši i pravilniji oblik, u početku na bledoj bež podlozi sa geometrijskim crtežima, dok se kasnije javljaju i jarke žute i crvene boje, te se ukrašavanje radilo sa oblicima životinja i biljaka.

Većina predmeta pronađenih u ovoj regiji predstavlja veoma vrednu Persijsku zaostavštinu te su čuvani u poznatim svetskim muzejima kao što su Louvr,e Metropolitan Museum of Art National Museum of Iran.

Gore:

Metropolitan Museum of Art – Tepe Sialk 4.v.p.n.e.     

Desno:  Tepe Sialk – 4. – 5. v.p.n.e.

                  

Susa regija

Drevni grad Susa (biblijski Šušan) se nalazio na granicama Irana, nedaleko od velikih gradova Mesopotamije, te dalji razvoj i izrada keramičkih predmeta ka zapadnim zemljama nosi najveći uticaj iz ove regije.

Keramičke posude i predmeti su poznati po apstraktnom ukrašavanju na bledo žutoj podlozi a ne retko sa jednostavnim motivima biljaka i životinja.

Nekoliko stotina predmeta, pored keramičkih, u obliku bronzanih i kamenih figura i skulptura su sačuvani u Metropoliten Muzeju  i Louvre-u.

Susa regija iskopina spada u jedne od najvažnijih arheoloških nalazišta drevnih civilizacija na svetu i važno dostignuće otkrivanju umetnosti Mesopotamije.

Louvre – Susa tanjir, 4.v.p.n.e.

Nišapur regija

Nišapur je regija smeštena u centralnom Iranu, na raskršću Puta Svile, koji je doprinosi njenom neverovatnom političkom i geografskom razvitku toga vremena.

Najpoznatiji keramičarkski radovi su bili karakteristični po reljefnoj izradi i jarkim bojama, nazvani sgraffito od italijanske reči koja znači „ogrebano“.

Iskopavanja su vršena 1930-tih i 1940-tih godina prošlog veka pod vođstvom kuratora Charles Williams-a, a preko 800 predmeta nađenih u ovom nalazištu je smešteno u Metropolitan Museum of Art i predstavlja jednu od mnogih muzejskih i privatnih kolekcija.

 

Nišapur – Samanid dinastija, 10.v.n.e.

Mesopotamija i Istočna Afrika

Keramika u Mesopotamiji je nastala pre gotovo 9000 godina. Bila je ručno pravljena, krta sa geometrijskim rezbarenim ornamentima.

U zavisnosti od perioda vladavine određenih imperija, keramički predmeti su menjali svoje oblike i bili karakteristični za svaki od njih.

Najpoznatiji komadi dolaze iz sledećih perioda:

  • Ubaid
  • Uruk
  • Akkadian
  • Assyrian
  • Vavilonski

Ubaid period

Kako su vekovi prolazili, narodi stare Mesopotamije su usavršavali izradu keramičkih sudova, te sledeće najpoznatije komade pronalazimo u oblasti Ubaid u periodu od 5000-3000 g.p.n.e. Ovi komadi su bili napravljeni od tamnije gline ukrašeni sa zelenim i braon mastilom.

Vaza – Ubaid period 4800.g., Louvre muzej

Tanjir – Ubaid period, Metropolitan Muzej

Uruk period

Pronalaskom točka, u periodu nakon 3000 g.p.n.e. keramički sudovi poprimaju savršeniji oblik, počinje masovna produkcija i počinju da se koriste glazure. Glazure su rađene od čedar ulja i zemljanih pigmenata, a keramika je bila deblja i čvršća.

Uruk grnčarija – 3000. g.p.n.e.  

Utu-Hegal vaza – Uruk period

 

Akkadian period

Keramika iz perioda od 1800. – 600. g.p.n.e. nastavlja da se usavršava, a poznata je po graviranim primercima bez specifičnih boja, često neobojeni predmeti sa apstraktnim geometrijskim oblicima.

Asszrian period

Najkompleksniji primerci pronađeni u Mesopotamiji dolaze iz perioda od 600. g.p.n.e. kada su se prvi put počele koristiti peći za pečenje, što je dovelo do proizvodnje posuda od keramike koje su opstale do današnjih dana.

Način proizvodnje se menjao, gravure su se ucrtavale nakon prvog pečenja, keramika se premazivala glazurom od mlevenog kvarca i biljnog praha, te ponovo stavljana u peći na visoke temperature.

Boje koje su se koristile su bile crna i tamno crvena, sa ugraviranim oblicima, a namena takvih keramičkih sudova je bila za odlaganje hrane, pića ili za ritualne svrhe.

Assyrian posuda – multikolor, 8.- 7.v.p.n.e.

Assyrian posuda – polihrom, 8.-7.v.p.n.e.

Vavilonski period

Nakon preuzimanja vlasti od Assyrianskog vladara, drevni grad Vavilon (teritorija današnjeg Iraka) dobija novog vladara, Kralja Nebuchadnezzar-a, koji izgrađuje Vavilonsko carstvo.

Iz ovog perioda Mesopotamija ostavlja jednu od najznačajnijih nalazišta drevnih majstora keramike i više hiljada predmeta koji se danas čuvaju u najvećim svetskim muzejima.

Grad Vavilon, nekada smatran mitom, a pronađen sredinom 19.veka, smatran je apsolutnim liderom moderne tehnologije i naprednih inženjera i majstora koji su ovaj grad izgradili u Vavilonskom periodu drevne Mesopotamije.

Izrada keramičkih predmeta, skulptura, građevinskog materijala i pločica, još uvek izaziva debate u naučnim krugovima, jer je tehnologija izrade bila toliko napredna da nije dokučena ni do današnjih dana.

Jedan od prepoznatljivih keramičarskih dostignuća toga vremena je zid oko grada, dužine 91 km sagrađen od 2,5 milijarde glinenih blokova, proizvedenih i pečenih na visokim temperaturama. Za izradu ovolikog broja keramičkih blokova bile bi potrebne na stotine  fabrika koje poseduju današnju tehnologiju, a to nije bio slučaj, te ova građevina stoga ostaje misterija

  Zidovi Vavilona – restauracija

Najveće građevinsko čudo Vavilona je bio Put Smrti. Najveća i najšira gradska ulica, koja je vodila do kapije boginje Ištar na kraju.

Ishtar kapija – 3D adaptacija Vavilona

Kompletna ulica je bila popločana keramičkim pločicama, kao i zidovi zgrada, na kojima su bili izrađeni keramički motivi lavova visine do 2 metra, i još 500 drugih motiva zmajeva, krokodila, pasa i ptica.

Restauracija ulice u Pergamon Muzeju, Nemačka – Glazirane pločice Puta Smrti

Kompletan drevni grad Vavilon je pod zaštitom UNESCO-a, a poznati Viseći vrtovi grada spadaju u jedne od 7 svetskih čuda, zbog neverovatne tehnologije navodnjavanja i održavanja vrtova piramide.

Egipat

Drevna civilizacija smeštena na istok Afrike velike uticaje u umetnosti, arhitekturi i ručnim radovima dobija iz Mesopotamije, te mnogi primerci imaju velike sličnosti.

Načini građenja, obrade materijala i oslikavanja svakodnevnih predmeta imaju svoje korene i potiču sa daljeg istoka. Egipat unosi svoje specifičnosti i otkriva nove tehnologije izrade keramičarskih predmeta, koji se razlikuju u zavisnosti kojem periodu pripadaju. Ovaj zanat se ustanovio u Egiptu 10 milenijuma kasnije od Kine, te u 4.v.p.n.e počinju razvoj sopstvene proizvodnje.

Najpoznatiji periodi u Egipatskoj istoriji ostavljaju tragove u našoj civilizaciji, te spadaju u jedne od najvažnijih drevnih naroda i donose jedne od najistaknutijih dostignuća čovečanstva:

  • Naqada period
  • Staro Kraljevstvo
  • Srednje Kraljevstvo
  • Novo Kraljevstvo

Naqada period

Naqada period u Egiptu traje u tri faze od 4000.-3000.g.p.n.e. i predstavlja pre-dinastijski period u egipatskoj istoriji.

Specifičnosti izrade keramičkih predmeta ovog perioda su jednostavnost oblika, svetla glina ukrašena simbolima životinja, biljaka, ljudi i pejzaža. Uticaj svakodnevnog okruženja drevnih Egipćana je bila inspiracija za izradu ovih predmeta, te su ih koristili u ritualne svrhe i za religijske obrede.

Kasni Naqada period – Metropoliten Muzej

Vaza oslikana brodovima – Metropoliten Muzej

Staro Kraljevstvo

Egipćani su prvi pronašli emajl te su ga počeli često upotrebljavati u izradi keramičkih predmeta. Emajl je pospešivao svojstva gline, činio je čvršćom, manje poroznom i otpornijom na habanje.

U periodu Starog Kraljevstva od 2600.-2100.g.p.n.e., Egipat počinje masovno da proizvodi monumentalne predmete od keramike koji su proizišli iz potrebe za opsluživanjem velikog broja radnika koji su radili na izgradnji nama najpoznatijih građevina na svetu, piramida u Gizi.

Upravo zbog toga, današnja najpoznatija nalazišta se nalaze baš na ovoj teritoriji Egipta.

Ostaci keramičkih predmeta iz grobnica vladara nam govore o neverovatnoj umešnosti tadašnjih zanatlija i majstora.

Mnoštvo ovih predmeta se danas nalaze u raznim muzejima sveta i bliže nam prikazuju potrebe, običaje i način života ovog drevnog naroda.

Dinastija 4 (2625.-2500.g.p.n.e)

Dinastija 3-4 (2649.-2100.g.p.n.e.)

Srednje Kraljevstvo

Pošto je točak za izradu grnčarije bio izmišljen u doba Starog Kraljevstva, izrada ovih drevnih figura se olakšava u nadolazećem milenijumu Srednjeg Kraljevstva od 2030.-1650.g.p.n.e.

Tokom ovog perioda Egipat je bio vrlo značajna trgovačka zemlja, o čemu govore ostaci keramičkih predmeta koji su uveženi u zemlju te većinom imaju karakteristike dalekog istoka.

Lokalno proizvedeni predmeti i posude su bili mnogo jednostavniji i proizvodili su se od dve vrste gline, gline Nila i Marl gline. Crvenkaste su boje i većinom velikih dimenzija. Retko su se ukrašavali jer im je svrha uglavnom bila za prenošenje tečnosti i hrane.

Tell el-Yahudia kolekcija – Metropoliten Muzej

Posuda za odlaganje – Metropolitan Muzej

Novo Kraljevstvo

U periodu Novog Kraljevstva (1550.-1458.g.p.n.e.) najpoznatija vrsta keramike koja se izrađivala je plavo farbana keramika iz Elefantina, nalazišta u Aswen pokrajini.

Ona je bila prepoznatljiva po kobaltno plavoj boji kojom je bila dekorisana i takođe velikim dimenzijama predmeta i posuda.

Ovaj period je poslednji u pre-dinastijskoj istoriji drevnog Egipta, te kao takav donosi i poslednje primerke keramičarskih dostignuća ovog naroda.

Pored plavih posuda, nalazile su se i druge posude, karakteristične za ovaj period, korištene za prenošenje tečnosti i hrane, obojene jarkim bojama i geometrijskim oblicima.

Aswen je drevni egipatski grad, danas poznat po najvrednijim primercima grnčarije ostale od stare civilizacije. Iskopine koje su nicale sredinom 20.veka su donele mnogo predmeta od keramike koji se danas čuvaju u Metropoliten Muzeju. Klasifikovanje ovih predmeta je uspostavljeno grupom arheologa iz Austrije, koji su doprineli njihovom otkrivanju te se njihov sistem koristi kao jedini verodostojan u svim arheološkim spisima starog Egipta.

Nakon Novog Kraljevstva dolazi novije doba egipatske kulture i nasleđa, što je opet jedna nova tema, nekog novog teksta.

Kao što se može i zaključiti, keramika je, kao najstariji materijal u ljudskoj istoriji, verni pokazatelj našeg razvoja i napretka. Majstori koji su je obrađivali, umetnici koji su je ukrašavali, narodi koji su je koristili, donose nam neverovatno istorijsko bogatstvo i inspiraciju za neke nove vekove, jer ona traje i kada se svet pretvori u pepeo.

Komentari

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Opremanje muškog stana

Za većinu ljudi, kada se govori o uređenju životnog prostora za muškarce, prva asocijacija je neuredan prostor pretrpan gomilom otrcanog i rasparenog nameštaja, neispražnjene pepeljare

Pročitaj više >>

Vaza kao kućni dekor

Vaza kao emocija Vaze su posebno cenjeni predmeti u svačijem domu, imaju materijalnu i emotivnu vrednost svojih vlasnika i doma jedne porodice. Prenose se sa

Pročitaj više >>

News
Letter

Vesti o novim proizvodima, trendovima i specijalnim popustima direktno u vašem inbox-u!