Dobro došli na CREDENZA online!

(R)evolucija vaze kao kućnog dekora

Vaza Blog

Kada je Novak Đoković uspešno odbranio titulu šampiona na Australian Open-u 2021., došao  je do svoje 18. Grend Slem pobede u karijeri i dobio pored novčane nagrade i čuveni pehar. Iako izgleda kao poprilično neprikladna nagrada, taj trofej, poznat kao Norman Brooks pehar je delo vrsnih majstora. Srebrna vaza sa dve ručke širokog ruba rađena je po modelu poznate Rimske vaze iz 2.v.n.e. poznatije kao Warwick vaza.

Danas vaze ne posmatramo više samo kao sudove za odlaganje cveća, već i kao dekorativne predmete, sudove za sađenje i gajenje biljaka,  svojevrsne skulpture i umetničke predmete, pa čak, kao što vidimo i trofeje.

Retko možemo zamisliti nečiji dom ili prostor u kojem se ne nalazi bar jedna vaza. Ona je neizostavni predmet svakog kućnog enterijera, što zbog svojih neverovatnih oblika i boja, što zbog svoje upotrebne vrednosti, koju milenijumima nije izgubila a ni promenila.

Pehar 1 Blog

Norman Brooks pehar

Rimska Warwick vaza 19. vek

Vaza ostaje jedna od retkih predmeta koje je čovek napravio a da je suštinski nikada nije promenio.

U nastavku ćemo se osvrnuti na poreklo i razvoj vaza kroz vekove, kako njenom namenom, tako i izradom, oblicima i materijalima korištenim za njeno oblikovanje.

  • Rani radovi
  • Dekorativne vaze Antičke Grčke
  • Rimske i Medici vaze
  • Portland vaza
  • Kineske i Japanske vaze
  • Murano vaze
  • Meissen  i Potpourri vaze
  • Ruske imperijalističke vaze
  • Vaze modernog doba

Rani radovi

Poreklo vaze se ne može sa tačnošću odrediti, iako primerci sačuvani do danas  potiču iz davne 3100. g. p. n. e. kada su preneti sa Krita u Egipat kao poklon tadašnjim vladarima.

Nastanak ovih vaza se vezuje za Mesopotamiju iz tkz. Bronzanog doba, kada su se izrađivale od gline i služile isključivo za prenošenje vode, žitarica ili ulja.

U zavisnosti od njene namene, dobijala je različita imena, tako na primer ako se u njoj prenosila voda zvali su je Hydria, Amphora je služila za odlaganje hrane i vina, a za prenošenje ulja se koristila Alabastra. Krater je korišten za mešanje vode i vina i uglavnom je pravljen sa dve ručke i širokim rubom radi lakše upotrebe. Oblik vaza se prilagođavao njihovoj nameni i po tome su bile razlikovane.

Vaza 1 Blog

Amphora vaza

Alabastra vaza

Hydria vaza

Dekorativne vaze Antičke Grčke

Drevni Egipćani su se smatrali prvom ljudskom civilizacijom koja je počela vaze koristiti u dekorativne svrhe, odlažući cveće u njih. Međutim prvo dekorisanje i slikanje na vazama se vezuje za Antičku Grčku i oni ostaju kao najznačajniji proizvođači oslikanih vaza u ljudskoj istoriji.

Nama najpoznatije Grčke vaze su crne i crvene, oslikane događajima iz svakodnevnog ljudskog života. Prvo oslikavanje vaza je značilo i da se ona može koristiti  u druge svrhe osim za odlaganje. Upotreba vaze kao trofeja datira iz Antičke Grčke sa Olimpijskih igara, kada se dodeljivala Amfora sa maslinovim uljem.

Najpoznatija Grčka vaza iz perioda od 500. g.p.n.e. je Eufronov Krater koji oslikava smrt grčkog heroja Sarpedona sa jedne strane, a naoružavanje omladine za rat sa druge strane vaze. Skriveni narativ oslikava borbu svakodnevnog čoveka i njegovo poistovećivanje sa herojima tadašnjice.

Italija Blog
Italija 2 Blog

 (Nacionalni Muzej Cerite, Italija) – Eurfonov krater 515.g.p.n.e.

Fun Facts Eufronove vaze

Vaza se nalazi u Nacionalnom Arheološkom Muzeju u Cerveteriju, gde je preneta 2014. godine iz Metropoliten Museum of Art iz Nju Jorka, koji ju je ukrao pre 43 godine i ilegalno prisvojio.

Rimske i Mediči vaze

Rimske vaze su se proizvodile na isti ili sličan način kao i Grčke, međutim oni su uveli novu tehniku dekorisanja istih. Umesto oslikavanja, Rimljani su klesali motive i stvarali reljefe na površini vaza.

Novom tehnikom Rimsko carstvo je proizvelo jedne od najznačajnijih vaza svih vremena.

Jedne od takvih su i poznate Medičijeve vaze.

Medici Detail 1 Blog
Medici Detail 3 Blog

Uffizi galerija Firenca – Medičijeva vaza

Medičijeve vaze su monumentalne zvonaste urne sa uklesanim reljefima na njihovim stranama, koje su bile napravljene za ukrašavanje velelepnih parkova Rimskih palata. Danas se ove urne nalaze u muzeju Luvr u Parizu i Uffizi galeriji u Firenci.

Svaka od ovih vaza je  poslužila kao inspiracija keramičarima i umetnicima za izradu  reporodukcija i predmeta koji su podsećali na ove impresivne kolekcije.

Portland vaza

Možda najpoznatija vaza ikada napravljena je  Portland vaza iz 50. g.p.n.e.

Tokom kratkog perioda Rimske imperije, Italijani su eksperimentisali sa duvanjem stakla i tako je nastao ovaj impresivni predmet.

Rađena od ljubičasto-plavog stakla sa belim cameo ornamentima, predstavlja jedinstvenu tehniku, a pre svega politički izraz toga vremena, zbog svoje dekorativne ikonografije rimskih imperatora i tadašnjeg vladara Cara Augustina.

Portland vaza se danas nalazi u Britanskom Nacionalnom Muzeju u Londonu.

Vaza 8 Blog

Portland vaza (credit: Julia Herdmand Books)

Kineske i Japanske vaze

Dok su Rimljani izrađivali vaze od gline i ilovače, Kinezi su pronašli novu tehnologiju izrade ovih drevnih predmeta. Ova tehnika je podrazumevala pečenje minerala kaolina na visokim temperaturama proizvodeći materijal koji kasnije prepoznajemo kao porcelan.

Razvoj proizvodnje porcelana u Kini će zauvek promeniti istoriju izrade vaza, na načine koji do tada nisu bili mogući. Arheološka nalazišta Kineskih vaza datiraju od Han Dinastije koja je vladala od 206. g.p.n.e.

Iako je svaka dinastija imala svoje specifičnosti u izradi vaza, tek pri kraju Juan Dinastije nastaju nama poznate plavo-bele oslikane vaze. Juan Dinastija je donela novu tehniku oslikavanja gde se dalji razvoj ovih raskošnih predmeta ogleda u nama najpoznatijim Ming vazama iz perioda Ming Dinastije od 14.v.n.e. do 17.v.n.e.

Sredinom 17.v.n.e. Kineski porcelan stiže u Evropu, zajedno sa nekoliko varijacija Japanskih vaza, čije oslikavanje i izrada dobija svoj pun sjaj tek krajem toga veka.

Evropski grnčari i keramičari ne uspevaju da otkriju tajnu izrade ovog dragocenog materijala još naredni vek, kada su u tome prvi uspeli Nemci. Međutim, popularnost Kineskog porcelana u Evropi je bila toliko velika, da je aristokratija počela nazivati svaki porcelanski predmet ”china”, gde se taj izraz zadržao sve do današnjih dana.

Vaza 9 Blog

Juan Dinastija

Vaza 10 Blog

Ming Dinastija

Vaza 11 Blog

Ming Dinastija

Murano vaza

Dok su jedne od najznačajnijih vaza od porcelana pravljene u Kini, Evropska izrada ovih predmeta, nakon pada Rimskog carstva je bila zanemarena.

Jedina proizvodnja vaza u Evropi je nastavljena na ostrvu Murano u Italiji, gde su proizvođači stakla pronašli mešavinu silicijuma iz peska i pepela stvorivši superioran materijal, koji su počeli koristiti za izradu vaza i drugih dekorativnih predmeta.

Veština ovih staklara je podarila Veneciji monopol nad proizvodnjom vaza i ukrasa od stakla i kristala, pretvorivši ovo malo ostrvo u jedno u najpoznatijih destinacija na svetu, koja se zadržala i do današnjih dana.

Meissen i Potpourri vaze

Dolaskom Kineskog porcelana u Evropu sredinom 17.veka dolazi do ekspanzije razvoja proizvodnje posuđa i dekorativnih predmeta od ovog dragocenog materijala.

Nemački keramičari su prvi koji su uspeli savladati veštinu pravljenja porcelana od tvrde paste i na taj način obezbedili reputaciju za buduća pokolenja.Najpoznatiji Nemački porcelan dolazi iz grada Meissen, iz tada veoma cenjene porodice Bottger, koja je napravila prvu fabriku porcelana u blizini Drezdena, uskoro poznatu pod imenom Meissen Porcelan.

Meissen porcelan počinje proizvodnju ekskluzivnih predmeta za visoko aristokratsko društvo i kraljevske porodice širom Evrope i na taj način stvara reputaciju jednih od najistaknutijih proizvođača porcelana u celom svetu.Njihove vaze su se raspoznavale po delikatnim detaljima, raskošnim dizajnom i neverovatnim bojama, čije oslikavanje su savladali tek krajem 18. veka.

Nakon Nemaca, proizvodnju započinju i Francuzi, kopirajući ove neverovatne komade, osnivajući jedinu fabriku za proizvodnju koja je mogla parirati Meissen porcelanu, u predgrađu Pariza sredinom 18. veka pod imenom Sevres.Sevres je postao poznat po izradi porcelanskih potpourri vaza u Rococo stilu, čiji se najpoznatiji primerci danas čuvaju u svetskim galerijama i muzejima.

Ruske imperijalističke vaze

Ruski inženjer Dmitry Vinogradov je razvio formulu za pravljenje porcelana od tvrde paste sredinom 17. veka po ugledu na Meisson porcelan i time pokrenuo prvu proizvodnju ukrasnih i upotrebnih predmeta od ovog dragocenog materijala u Rusiji.

Predmeti su u početku bili jednostavni i više podsećali na Kineske nego na Evropske kopije, sve dok se nije osnovala Imperijalistička Fabrika Porcelana pod vladavinom Carice Elizabete.

Pored upotrebe porcelana, Ruski proizvođači su koristili i druge materijale za izradu vaza, kao što je staklo, kamen i metal. Takođe su bili poznati po upotrebi minerala pri izradi vaza, jer je Rusija bogata prirodnim resursima te su malahit, jaspis i tamno plavi kamen – lapis lazuli bili često korišteni za izradu poznatih monumentalnih vaza za Rusko aristokratsko društvo.

Vaza 18 Blog

Ručno oslikana vaza

Vaza 19 Blog

Kalkansa vaza od japsisa

Vaza 20 Blog

Porcelanska vaza Nikolaja I

Tek kada kraljevska porodica preuzme ulogu upravljanja Imperijalističkom fabrikom porcelana, dolazi do eksperimentisanja sa izradom vaza i dekorativnih predmeta.

Car Nikolaj u 19. veku  unajmio slikare iz Francuske i Nemačke, kako bi kopirao poznata slikarska dela na vaze i time postavio nove standarde dizajna ove drevne figure.

Fabrika postaje jedan od vodećih proizvođača porcelanskih vaza i dekorativnih predmeta u Evropi početkom 20. veka i do danas njihovi primerci dosežu enormne iznose na aukcijskim prodajama.

Vaze modernog doba

Početkom industrijske revolucije u Evropi otvara se novo poglavlje u istoriji izrade vaza. Masovna proizvodnja dekorativnih vaza po nižim cenama je značilo da ih može posedovati i srednja društvena klasa a ne samo aristokratija.

Moderan čovek počinje ukrašavati dom, pretvarati ga u oazu svog uživanja, želeći imati i vizuelni stimulans, nasuprot samo pukog svakodnevnog, monotonog. Kao i ostali dekorativni predmeti, vaze doživljavaju svoju renesansu i počinju pretvarati uglove prostorija običnog čoveka u male izložbene galerije, napravljene da zadive goste i podstaknu zavist posetilaca.

Moderno doba donosi i kompetitorski odnos prema dekorativnim predmetima, gde dizajneri i umetnici širom sveta pokušavaju da donesu potpuno nove linije i izraze, kombinujući materijale i tehnike kako bi se istakli u moru izrađenih komada.

Uprkos masovnoj proizvodnji, potražnja za prestižnim delima i dalje ne jenjava u 20. i 21. veku i donosi nove stilove kao što su Art Nouveau i Art Deco, koji nam ponovo donose vrsne umetničke primerke vaza.

Međutim, zbog prezasićenosti tržišta i večitom težnjom da se bude drugačiji, a u korak sa čovekom ekološki i enviromentalno osvešćenom, danas imamo vaze napravljene čak i od recikliranih materijala, otpada i hemijskih prerađevina. Večita težnja za novim izrazom nam je donela mnoge stilove, ali u isto vreme izgubila na kvalitetu i vrednosti, stvarajući predmete koje će budućnost izbrisati, ne ostavljajući trag vremena.

Ljudska civilizacija je industrijskom revolucijom umanjila jaz između buržoazije i običnog čoveka, dajući mu mogućnost da dotakne delić nedostižnog luksuza, što nije nužno dovelo do trajne vrednosti. Borba današnjeg umetnika i dizajnera mora biti snažnija i istaknutija, kako bi pobedila konzumerizam i izrodila velika dela za buduća pokolenja.

 Vaze će nastaviti da bivaju tražene kao dekorativni predmeti i nikada neće izaći iz mode, dobijajući nove, apstraktne oblike sa modernijim linijama i materijalima, dok fasciniranost antičkim i vintage komadima će nastaviti da raste među kupcima i kolekcionarima, sve dok se kvalitetni izraz ne vrati na velika vrata i pokaže nam još jednom kako umetnost obeležava ljudsku istoriju, možda baš sa nekim budućim vazama.

Komentari

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

News
Letter

Vesti o novim proizvodima, trendovima i specijalnim popustima direktno u vašem inbox-u!